Sử dụng những câu chuyện kể nhằm hỗ trợ Tư duy tính toán

Sử dụng những câu chuyện kể nhằm hỗ trợ Tư duy tính toán

BBT: Storytelling là một phương pháp giáo dục phổ biến cho trẻ em, với những câu chuyện luôn ẩn chứa những bài học, dạy những điều ý nghĩa trong cuộc sống và giúp trẻ em rèn luyện tính cách và cách hành xử của mình từ khi còn rất bé. Bên cạnh đó, giáo dục nhờ vào những câu chuyện cũng giúp trẻ có thêm nhiều từ vựng hơn, tích lũy nhiều cảm xúc hơn cũng như kích thích sự sáng tạo một cách chủ động. Vậy, sẽ như thế nào nếu chúng ta áp dụng storytelling – những câu chuyện kể, vào việc học tập và rèn luyện tư duy tính toán? 

Cùng FLC tìm hiểu qua bài viết này nhé!

————

Chia nhỏ câu chuyện thành nhiều phần là một cách hữu ích để dạy học sinh mầm non về cấu trúc, suy luận logic và trình tự.

Tư duy tính toán (CT) là một cách tư duy sáng tạo cho phép trẻ em trở thành những người giải quyết vấn đề một cách có hệ thống, cho phép chúng xác định vấn đề, sau đó động não và đưa ra các giải pháp từng bước có thể được máy tính hoặc con người truyền đạt và theo đuổi. Nhờ sự tài trợ của Quỹ Khoa học Quốc gia, các nhóm của chúng tôi tại GBH và Trung tâm Phát triển Giáo dục đã có cơ hội đi đầu trong lĩnh vực Tư duy tính toán ở độ tuổi mầm non đang phát triển nhanh chóng.

Qua một số dự án nghiên cứu và phát triển, chúng tôi đã khám phá cách thức làm thế nào để hỗ trợ trải nghiệm CT thực hành trong môi trường học đường và gia đình, bao gồm cách tích hợp CT vào việc giảng dạy toán mầm non, thúc đẩy sự tham gia chung trên phương tiện truyền thông giữa cha mẹ và trẻ em, và gần đây nhất là kết hợp nó trở thành trải nghiệm kể chuyện trong các lớp học mầm non, với mục tiêu hỗ trợ kiến thức về tin học — khả năng sử dụng các kỹ năng CT để tạo ra những tác phẩm tạo tác (artifact) trong thế giới thực và thể hiện bản thân trong khi tìm hiểu thế giới.

SỬ DỤNG NHỮNG CÂU CHUYỆN KỂ ĐỂ TIẾP CẬN TƯ DUY TÍNH TOÁN

Kể chuyện có tính chất tường thuật là một khuôn khổ tuyệt vời để hỗ trợ kiến thức về tin học. Như là một phần của việc giảng dạy, giáo viên thường chia câu chuyện thành nhiều phần, hoặc điều mà chúng ta gọi là các yếu tố câu chuyện (ví dụ: nhân vật, hành động và kết quả). Hình thức phân tích này có thể giúp trẻ hiểu được cấu trúc của câu chuyện, thấy được sự liên kết hợp lý giữa các yếu tố, và tạo ra một câu chuyện mạch lạc bằng cách xâu chuỗi một loạt các nhân vật, hành động, sự kiện và kết quả lại với nhau theo những cách thức có ý nghĩa.

  Học từ xa có là giải pháp cho thời đại internet?

Dự án của chúng tôi đặc biệt tập trung vào những câu chuyện, chẳng hạn như “Cậu bé bánh gừng” (The Gingerbread Man), có những mẫu câu lặp đi lặp lại, có thể dự đoán trước được. Trong câu chuyện này, Cậu bé bánh gừng đã gặp rất nhiều nhân vật khác nhau, những người luôn muốn nuốt lấy cậu, và vì vậy cậu luôn phải bỏ chạy. Để tạo bước đệm gợi ý (scaffold) cho quá trình tư duy tính toán này, nhóm của chúng tôi đã triển khai các tài nguyên học tập cung cấp cho trẻ em nhiều cơ hội để xác định mẫu câu chuyện. Mẫu này sau đó cung cấp cho trẻ hướng dẫn từng bước, hoặc một thuật toán, để xây dựng một câu chuyện. Sử dụng mẫu này, trẻ có thể thay đổi các yếu tố của câu chuyện để tạo ra một phiên bản mới của câu chuyện.

Mỗi câu chuyện được khám phá bằng mô hình năm bước:

  1. Giáo viên và học sinh đọc một câu chuyện với mô hình lặp đi lặp lại và có thể đoán trước được.
  2. Họ sử dụng những tấm thẻ có hình ảnh để chia câu chuyện thành các yếu tố nhỏ hơn, chẳng hạn như nhân vật và hành động.
  3. Họ tạo ra một biểu đồ mô hình câu chuyện, một bản trình bày trực quan về cách các yếu tố trong câu chuyện lặp lại một cách có thể dự đoán được
  4. Họ cùng theo dõi sơ đồ câu chuyện sau đó thuật lại câu chuyện.
  5. Họ sử dụng cùng một mô hình câu chuyện nhưng với các yếu tố câu chuyện khác nhau nhằm xây dựngmột câu chuyện mới.

 Trong các hoạt động toàn nhóm, giáo viên làm mẫu CT cho trẻ khi chúng đọc các câu chuyện và tạo biểu đồ câu chuyện, được sử dụng như phần thảo luận trung tâm để tạo bước đệm gợi ý cho việc phân tích thuật toán của câu chuyện. Trong các hoạt động nhóm nhỏ tiếp theo, trẻ em sử dụng các biểu đồ câu chuyện nhỏ và một ứng dụng kỹ thuật số để tham gia vào hoạt động vui đùa theo kiểu quen thuộc bằng cách hoán đổi các yếu tố mới để thay đổi câu chuyện của chúng. Chúng cũng xây dựng lại câu chuyện bằng cách sử dụng các thao tác như những con rối hoặc những món đồ chơi nhỏ.

  Truyện cổ tích là gì? Đặc điểm, đặc trưng của truyện cổ tích

Các nguồn bổ sung giúp các nhà giáo dục hiểu những loại hình thực hành giảng dạy nào hỗ trợ việc lồng ghép CT vào việc kể chuyện; làm thế nào để trẻ có thể tham gia vào quá trình sáng tạo, có ý nghĩa của việc chia sẻ ý tưởng câu chuyện của chính mình trong khi sử dụng CT; và làm thế nào để hỗ trợ tốt nhất những người học song ngữ và trẻ em có sự khác biệt về học tập và tư duy.

Trong hai năm qua, các quan sát trong lớp học, các đánh giá của chuyên gia và phản hồi của giáo viên đã ảnh hưởng đến sự phát triển của dự án của chúng tôi. Tận dụng những phát hiện ban đầu này, chúng tôi đã đưa ra một số cách để giáo viên có thể hỗ trợ CT.

4 CÁCH ĐƠN GIẢN GIÁO VIÊN CÓ THỂ TĂNG CƯỜNG CT

  1. Khi đọc một câu truyện, giáo viên có thể giúp trẻ xác định các yếu tố quan trọng. Câu chuyện này nói về ai (về nhân vậtnào)? Nhân vật đó đang làm gì (hành động của nhân vật)? Điều gì đã xảy ra do nhân vật này đã làm điều gì đó (hậu quả)? Việc giúp trẻ xác định các yếu tố này, và các mối liên hệ giữa chúng, có thể hỗ trợ khả năng chia nhỏ câu chuyện thành nhiều phần (phân tích kỹ năng CT) và sự hiểu biết của trẻ về cách thức một hành động hoặc sự kiện — một nguyên nhân — mang lại — một tác động khác (kỹ năng CT của việc lập luận lôgic).
  2. Giáo viên có thể áp dụng mô hình năm bước để giúp học sinh phân tích bất kỳ câu chuyện nào. Như một giáo viên đã nói với chúng tôi: “Về cơ bản, đây là mộtvấn đề gồm năm yếu tố có thể được sử dụng và tái sử dụng với các cuốn sách khác nhau để giúp trẻ hiểu được các yếu tố đơn giản của việc đọc viết”.
  3. Khi giáo viên chỉ ra các từ chỉ vị trí và thứ tự, nó sẽ giúp trẻ phát triển sự hiểu biết về từ vựng về CT. Nhấn mạnh nhữnggì phải thực hiện đầu tiên, thứ hai, thứ ba và cuối cùng, đồng thời sử dụng các từ như ‘sau đó’ và ‘tiếp theo’, khi trẻ xếp hàng, xem lại lịch trình hàng ngày, ăn nhẹ, hoặc dọn dẹp trong ngày, củng cố kiến thức của chúng. Việc kêu gọi sự chú ý đối với thứ tự thực hiện công việc cũng có thể giúp trẻ phát triển sự hiểu biết về kỹ năng CT của việc xác định trình tự.
  4. Việc khuyến khích học sinh biểu lộ cảm xúc về các câu chuyện có thể giúp các em hiểu được ý nghĩa của chúng. Ví dụ, trong giờ chơi sắm vai (dramatic play), trẻ có thể sử dụng đồ chơi để thể hiện ý nghĩa của nhân vật và hành động. Điều này đặc biệt hữu ích đối với những người học song ngữ và những trẻ có sự khác biệt về học tập và tư duy.
  12 ý tưởng ôn tập từ vựng

Nghiên cứu trong tương lai sẽ cho phép chúng ta quay trở lại lớp học vào mùa xuân năm tới để xem việc sử dụng mô hình năm bước trong một thời gian dài hơn có thể hỗ trợ kiến thức về tin học và khả năng kể chuyện tường thuật của trẻ như thế nào.

Tác giả: Heather Lavigne, Marisa Wolsky

Nguồn: Using Stories to Support Computational Thinking

Biên dịch: Hoàng Bá Cao

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *