Ngọn tháp Babble: Khi những người không thuần ngữ loay hoay trong thế giới của tiếng Anh 'Tốt' và ‘Kém’

Ngọn tháp Babble: Khi những người không thuần ngữ loay hoay trong thế giới của tiếng Anh ‘Tốt’ và ‘Kém’

BBT:  Tiếng Anh là một công cụ hay là một tiêu chuẩn?

Bạn có bao giờ bắt buộc mình tìm kiếm những cụm từ trên internet như: “cách luyện nói chuẩn Anh-Anh (Anh-Mỹ)”; “cách nói tiếng Anh như người bản xứ”;… Liệu rằng chính suy nghĩ của người học hiện nay đang đẩy việc học tiếng Anh trở thành một tiêu chuẩn bắt buộc phải tuân theo, thay vì xem “nó” như một công cụ để phá vỡ ranh giới của các quốc gia trong thời kỳ hội nhập hóa?

Vậy, mục đích cuối cùng của việc học tiếng Anh là gì? là để có thể hiểu được lời diễn đạt của người khác, để người khác có thể dễ dàng hiểu được ý mình, hay là để trở thành một “người bản xứ” giọng chuẩn? Cùng FLC tìm ra câu trả lời qua bài viết sau nhé!

* Ghi chú: Tựa đề chơi chữ Babble (tiếng nói bập bẹ) và Babel (Ngọn tháp cổ đại mà theo Kinh Sáng thế chính là nguồn cơn cho việc nhân loại bị chia cắt bởi các ngôn ngữ khác nhau. Trước sự kiện đó, loài người nói chung một ngôn ngữ (Nguồn: Tower of Babel)

————-

Hãy hình dung thế này: Một nhóm người nói tiếng Anh không bản ngữ đang ở trong một căn phòng. Có những người đến từ Đức, Singapore, Hàn Quốc, Nigeria và Pháp. Họ đang có khoảng thời gian tuyệt vời khi nói chuyện với nhau bằng tiếng Anh và giao tiếp trôi chảy. Và sau đó một người Mỹ bước vào phòng. Người Mỹ này nói nhanh, sử dụng thuật ngữ lạ lẫm (ví dụ như “holistic approach”) và thành ngữ về thể thao (“You hit it out of the park!”). Và cuộc trò chuyện dần đi đến kết thúc.

Nghiên cứu trong nhiều thập kỷ cho thấy rằng khi một người nói tiếng Anh bản ngữ tham gia vào một cuộc trò chuyện giữa những người không bản xứ, sự thấu hiểu trong cuộc trò chuyện sẽ giảm xuống. Chuyên gia giao tiếp quốc tế Heather Hansen nói với chúng tôi rằng đó là bởi vì người bản ngữ không thể tuân theo cách nói tự nhiên của người không bản ngữ: nói theo cách mà mọi người đều có thể tiếp cận, sử dụng các từ và cụm từ đơn giản.

Tuy nhiên, như Hansen chỉ ra, cách nói dễ tiếp cận hơn này thường được gọi là “tiếng Anh kém”. Có cả một ngành công nghiệp dành cho việc “sửa” những tiếng Anh không chuẩn theo giọng Anh-Anh hay Anh- Mỹ bản ngữ. Hãy thử Google “cách sửa giọng bản ngữ của tôi” và xem có bao nhiêu quảng cáo bật lên.

Hóa ra cách phân loại tiếng Anh “tốt” và “kém” có thể phản tác dụng nếu mục tiêu của chúng ta là giao tiếp hiệu quả nhất có thể.

Ước mơ vụt tắt vì bài kiểm tra trình độ tiếng Anh

Daiva Repečkaitė, một nhà báo người Litva có trụ sở tại Malta, bắt đầu học tiếng Anh ở trường tiểu học và sử dụng nó hàng ngày trong một học kỳ trao đổi ở Thụy Điển. Mặc dù có nhiều kinh nghiệm về tiếng Anh – với các bài báo, bài nói chuyện, một chương trình radio mà cô đồng dẫn dắt và hơn thế nữa – cô nói, “Tôi đã trượt vô số công việc vì chúng chỉ dành cho [người nói] tiếng Anh bản ngữ.”

Repečkaitė nói rằng tiếng Anh “chuẩn” có thể được dùng để dập tắt cơ hội của mọi người. Trong khi làm tình nguyện viên tại Trung tâm Phát triển Người tị nạn Châu Phi ở Tel Aviv, Israel, cô đã giúp một người tị nạn Sudan chuẩn bị cho kỳ thi TOEFL – một kỳ thi chuẩn hóa trình độ tiếng Anh – cánh cửa giúp anh ấy đạt được ước mơ đi học Đại học tại Israel.

Theo Repečkaitė, sinh viên đó thông thạo tiếng Anh (tiếng Anh là ngôn ngữ thuộc địa của đất nước anh ta), nhưng anh ta đã trượt ngay lần thi đầu. Làm thế nào một người thông thạo tiếng Anh lại có thể trượt TOEFL? Có một vài lý do mà Repečkaitė đưa ra sau đây.

  Cách thông minh để cải thiện việc học trực tuyến

Một, bài kiểm tra yêu cầu viết một bài văn nghị luận – “một thể loại rất cụ thể”, Repečkaitė giải thích, yêu cầu kiến ​​thức về các quy ước viết cụ thể và các từ liên kết như “Moreover” hiếm gặp trong các ngữ cảnh khác.

Bài kiểm tra cũng yêu cầu lựa chọn rõ ràng giữa chính tả và từ vựng của Anh-Anh và Anh-Mỹ. Điều đó “có thể gây khó khăn đối với những người mà tiếng Anh được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau” – ví dụ, một phần ba từ sách giáo khoa của Anh và hai phần ba từ các bộ phim Mỹ, Repečkaitė nói.

Cuối cùng, Repečkaitė cho biết, cuộc thi không chỉ đơn giản là đánh giá kỹ năng giao tiếp. “Tôi biết và nói rất rõ với anh ấy rằng TOEFL không phải chỉ là về tiếng Anh. Nó là một ngưỡng cửa vào cộng đồng trung lưu.” “Tiếng Anh tốt” (và các tài nguyên giáo dục cần thiết để đạt được điều đó, như dạy kèm) gắn liền với tình trạng lớp học; nó có chức năng như một rào cản dẫn đến thành công mà không phải ai cũng có thể vượt qua.

Câu chuyện của Repečkaitė có thể giúp chúng ta hiểu tại sao cần phải suy nghĩ lại cách chúng ta đánh giá tiếng Anh. Cô ấy lo ngại rằng những trở ngại như bài kiểm tra trình độ tiếng Anh khiến các học sinh và chuyên gia có năng lực không có cơ hội mà họ xứng đáng có được – nó gây bất lợi cho tất cả mọi người.

“Khi đại dịch hoành hành,” cô nói, “Tôi lo lắng rằng có thể có vô số bác sĩ và y tá tị nạn không thể đọc Shakespeare hoặc chưa làm đủ các bài tập trắc nghiệm, điền từ để vượt qua các bài kiểm tra tiếng Anh ở các đất nước nói tiếng Anh” Đặc biệt là vào thời điểm mà gánh nặng của COVID-19 đè nặng lên thế giới, Repečkaitė nói, tất cả chúng ta đều đau khổ khi các chuyên gia lành nghề như bác sĩ gặp khó khăn khi giúp đỡ mọi người.

Cái tốt, cái xấu và sự phán xét

Đối với những người đã bước vào thế giới nói tiếng Anh chuyên nghiệp, họ có thể mong đợi nhận về một lượng phản hồi, chỉ trích và đôi khi là chế nhạo khá ổn định về cách họ nói.

Néstor Rodríguez, giáo sư văn học Mỹ Latinh tại Đại học Toronto, cho biết anh đã phải vật lộn với tiếng Anh khi lần đầu tiên đến Mỹ học. Xuất thân từ Cộng hòa Dominica và đã sống một thời gian ở Puerto Rico, Rodríguez cho biết anh học tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai cùng với bản năng sinh tồn và cuối cùng anh “có thể giao tiếp với một mức độ trôi chảy và tự phát nhất định.”

Khi bắt đầu làm giáo sư ở Toronto, anh đã phải đối mặt với những lời chỉ trích và chế giễu từ các đồng nghiệp của mình. “Tôi nhớ rất rõ,” anh nói, “khoảng 10 năm trước, tôi phải chủ trì buổi bảo vệ luận án của một sinh viên khoa tiếng Anh.” Có lúc, Rodríguez hỏi cả nhóm, “Có ai khác muốn can thiệp (Intervene) không?”

“Giáo sư C ngả người ra ghế và lặp lại bằng giọng Anh một cách châm biếm nặng nề, ‘Intervene!’ Giáo sư này đang muốn ám chỉ đến cách phát âm từ này của Rodríguez.

Rodríguez nói rằng anh “đã có một ảo tưởng rằng trường đại học như một không gian cho các cuộc tranh luận mang tính xây dựng và sự tôn trọng giữa các đồng nghiệp” và rất thất vọng và sốc khi bị đồng nghiệp chế giễu trong bối cảnh này. Khi nhìn lại, Rodríguez nói, anh coi khoảnh khắc này là “một ví dụ về sự xúc phạm giọng nói của tôi.”

Trong khoảnh khắc đó, anh ấy không phản ứng gì. “Tôi còn trẻ và vẫn tin vào sức mạnh cứu rỗi của sự thiện lành trong con người”

  DA 1.10 – Chương IX: Đánh giá các hoạt động ngăn ngừa bạo lực học đường và sử dụng bằng chứng để củng cố phương pháp tiếp cận

“Nếu là hiện tại,” Rodríguez lưu ý, “Tôi sẽ nộp đơn kiện [giáo sư này] nặng đến mức ông ấy phải bán linh hồn của mình để được tiếp tục làm việc.”

Có một ranh giới giữa việc trở thành một kẻ bắt nạt ngôn ngữ (như trong trường hợp của Giáo sư C) và trở thành một người nói tiếng Anh bản ngữ đồng minh. Nhiều người không bản ngữ cho biết họ cảm thấy được hỗ trợ khi họ được đồng nghiệp sửa sai trên tinh thần hữu nghị.

Sophia Krasikov, người đến Hoa Kỳ từ Nga năm 38 tuổi, đã học được nhiều tiếng Anh trong công việc khi cô bắt đầu làm việc tại IBM.

Cô nhớ lại một khoảnh khắc khi cô mắc lỗi tiếng Anh trước các đồng nghiệp của mình: “Chúng tôi đang tung ra một phần mềm mới và trong một cuộc họp triển khai ý tưởng lớn, tôi liên tục gọi nó là ‘Virgin 1.1’.” Một đồng nghiệp đến văn phòng của tôi và nói, ‘Sophia, đó là’ Version 1.1. ‘ ”

Cô ấy nói rằng cô ấy cảm thấy biết ơn vì sự phản hồi thể hiện sự tôn trọng và thiện chí. “Việc đồng nghiệp người Mỹ của tôi dành thời gian để giúp tôi thể hiện ý tưởng của mình khiến tôi cảm thấy rằng những gì tôi nói được coi trọng và rằng họ muốn tôi hòa nhập vào cuộc trò chuyện.” Ở đây, điều làm nên sự khác biệt chính là giọng điệu, mục đích và quan trọng là việc hoan nghênh phản hồi từ người khác

Khiếu nại về ngôn ngữ

Nghiên cứu cho thấy rằng không chỉ sự phán xét và chế giễu từ những người nói tiếng Anh bản ngữ mới cản trở giao tiếp. Việc họ sử dụng vô thức các thuật ngữ và từ vựng khó hiểu một cách không cần thiết khiến ngôn ngữ trở nên khó tiếp cận hơn.

Ting Gong là một nhà tư vấn quản lý ở Washington, D.C., lớn lên ở Thượng Hải và chuyển đến Mỹ khi ở độ tuổi 20. Một ngày nọ, cô ấy đã phải đối mặt với những từ vựng khó hiểu tại phòng khám da liễu. “Nhân viên lễ tân đưa cho tôi một tờ giấy và yêu cầu tôi viết lời khiếu nại (complaint) của mình”, cô nói. “Tôi nói với cô ấy rằng tôi không có bất kỳ lời phàn nàn nào, và cô ấy trông có vẻ cáu kỉnh và sau đó cô ấy khăng khăng yêu cầu tôi viết ra bất cứ điều gì mà tôi có thể nghĩ ra.”

Mãi sau ngày hôm đó, Gong mới hiểu được ý của lễ tân. “Sau khi tôi về nhà, tôi nhận ra rằng ‘phàn nàn’ (complaint) ở đây ám chỉ các triệu chứng tôi mắc phải. Và tôi chỉ nhận ra điều này sau khi tôi nói chuyện với chồng mình. Khi về nhà, tôi thực sự viết “complaint” của tôi là ‘nhân viên lễ tân không thân thiện.’

Hướng dẫn cho người bản ngữ

Vậy chúng ta có thể làm gì để cải thiện khả năng giao tiếp giữa người bản ngữ và người không bản ngữ?

Hansen, người đã dành nhiều năm làm chuyên gia giao tiếp và nghiên cứu câu hỏi này, nói rằng hướng giải quyết không phải là đối với những người không bản ngữ mà là những người nói tiếng Anh bản ngữ. Họ cần cải thiện khả năng hiểu các ngữ giọng khác với giọng của họ.

Hansen nói, hãy nhìn từ vị trí của những người không nói tiếng Anh, và rồi sửa đổi tiếng Anh của bạn để nó có thể bao hàm nhiều người nghe hơn. Điều đó có nghĩa là không còn các thành ngữ khó hiểu hay thuật ngữ về thể thao, vì vậy không cần phải nói những câu như thế này: “touching base on improving synergy with your teammates.”

Một gợi ý khác từ Hansen: Thay vì kiểm soát ngữ giọng của người khác, những người nói tiếng Anh bản ngữ có thể tập trung vào việc thay đổi cách phát âm của chính họ để dễ trở nên hiểu hơn. Ví dụ: nghiên cứu cho thấy rằng việc phát âm rõ ràng các âm “t” và “r” trong lời nói của bạn sẽ giúp người nói tiếng Anh không thuần ngữ hiểu bạn dễ dàng hơn.

  Trợ từ là gì? Thán từ là gì - Đặc điểm & cách phân biệt

Nếu bạn là một người nói tiếng Anh bản ngữ sẵn sàng làm những điều này, những điều chỉnh nhỏ như thế có thể cho phép bạn tham gia vào các cuộc trò chuyện với những người không bản ngữ thay vì gây ức chế cho họ. Lấy một ví dụ về Joseph Issam Harb, con trai của hai người nhập cư, lớn lên ở Mỹ và Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Khi đã sống ở Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, và UAE trong những thời điểm khác nhau trong cuộc đời, anh ấy nói, “Tôi vẫn đang học về tiếng Anh từ những người không nói tiếng Anh.”

“Trong email, tôi đã phát hiện ra cụm từ [thường được sử dụng bởi một số người không bản ngữ]” hãy làm những việc cần thiết (please do the needful) “, Harb nói. “Trong nhiều năm, tôi đã bị cuồng cụm từ này và sử dụng nó liên tục trong các email trong môi trường làm việc trang trọng.” Khám phá ra cụm từ và tự hỏi về nguồn gốc của nó là một niềm vui đối với Harb. “Tôi chưa gặp một người nào có thể nói với tôi, ‘Ừ, nếu bạn dịch trực tiếp câu đó, thì đó là một cụm từ phổ biến trong ngôn ngữ của tôi.’ ”

Việc trau dồi tiếng Anh giữa những người không nói tiếng Anh bản ngữ có thể bao gồm các sửa lỗi hữu ích và sáng tạo các cụm từ mới. Harb đề cập đến câu chào “Xin chào, mamsir,” thường được sử dụng bởi các nhân viên dịch vụ nói tiếng Anh ở Philippines, là sự lặp lại theo nghĩa đen của câu “Xin chào, ma’am / sir” – một cách xưng hô nhanh chóng, tôn trọng và bình đẳng về giới tính

Theo Hansen, nếu chúng ta muốn tạo điều kiện cho giao tiếp toàn cầu tốt hơn, thì tiếng Anh mà đáng lẽ được cho là “kém”- loại tiếng Anh đơn giản dễ hiểu với nhiều người – trở thành một công cụ có giá trị. Thay vì coi nó như một thứ cần được sửa chữa,việc tôn trọng giá trị mà tiếng Anh không thuần ngữ mang lại cho cuộc trò chuyện có thể giúp tất cả chúng ta giao tiếp tốt hơn.

Tác giả: Carolyn McCusker and Rhaina Cohen

Nguồn: Tower Of Babble: Nonnative Speakers Navigate The World Of ‘Good’ And ‘Bad’ English

Biên dịch: Đinh Trần Phương Anh.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *