Hội chứng Mắt Cá: Có phải tất cả mọi học sinh đều đang tham gia bài giảng?

Hội chứng Mắt Cá: Có phải tất cả mọi học sinh đều đang tham gia bài giảng?

BBT: Hội chứng mắt cá – đây là một bài viết từ những năm 2013, tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng hội chứng này, bằng cách nào đó, vẫn tồn tại trong môi trường giáo dục Việt Nam. Đành rằng phát biểu và tham gia lớp học sẽ mang lại những lợi thế cho học sinh, và muốn có được điều này, học sinh cần chủ động, nhưng giáo viên hiện tại có đang tước đi cơ hội công bằng cho tất cả các học sinh? Mời các bạn đọc bài viết sau để hiểu thêm về hội chứng này nhé!

Greta có một cuộc thảo luận sôi nổi với lớp học của mình trong môn lịch sử. Cả lớp đang học về vụ diệt chủng Do Thái. Greta dự tính cho cả lớp thảo luận trong 10 phút, nhưng mọi chuyện không như dự đoán, cô cho cả lớp thảo luận cả buổi học. Thật tuyệt vời, trừ một chuyện cô không nhận ra, ví dụ như Haley.

Haley là một học sinh của Greta. Hôm nay em ấy có rất nhiều câu hỏi những không tìm đúng dịp để phát biểu. Em không muốn chen ngang. Có một vài lần, em suýt thì giơ tay, nhưng lại có người khác bắt đầu phát biểu trước khi em đưa tay.

Robert cũng ở trong lớp này. Em cảm thấy mình thật kém cỏi trong suốt tiết học – có một học sinh luôn miệng nhắc về Đệ Tam Đế Chế, và em không biết chắc 100% đó là gì. Em không muốn hỏi về nó.

Nadia nghĩ rằng cuộc thảo luận thật ngu ngốc – mọi người đều đơn giản hóa cuộc thảm kịch này, nhưng em không muốn gây rắc rối nên đã giữ im lặng.

Và Becky và Kyle? Những em học sinh nhút nhát nhất? Thường thì các em này giữ im lặng. Và còn các học sinh đang lén lút nhắn tin trong giờ học. Thực tế, lớp học của Greta có 28 học sinh, trong đó chỉ có 9 học sinh là thực sự đóng góp vào bài học: 4 em trong đó rất nhiệt tình đóng góp, 5 em còn lại phát biểu một lần. 19 học sinh còn lại chỉ ngồi đó cả buổi học.

Greta không nhận ra rằng mình đang phải trải qua hội chứng Fisheye. Đây là một tình trạng ảnh hưởng đến nhận thức, như thể ta đang nhìn qua một ống kính mắt cá – loại được dùng trong lỗ nhìn ở cửa phòng. Với những người mắc hội chứng này, họ sẽ thấy một số học sinh trở nên nổi bật hơn hết. Các em này thu hút nhiều năng lượng và sự tập trung của chúng ta hơn, đẩy các em còn lại ra ngoài rìa của sự chú ý. Chúng ta lờ mờ cảm nhận được sự hiện diện của các em còn lại và cũng cố gắng kết nối với các em, nhưng thật khó phải cưỡng lại sức hút của các em học sinh kia.

Không phải là bạn chứ!

Có thể bạn nghĩ mình không nằm trong trường hợp này, nhất là khi bạn đã quen với những cuộc thảo luận náo nhiệt với học sinh. Không giống như một số lớp mà trong đó các học sinh lúc nào cũng gà gật, lớp học của bạn sinh động và lôi cuốn hơn, đúng không? Đây là một điều kì lạ: Sự thật rằng lớp của bạn trông có vẻ náo nhiệt thực chất lại là dấu hiệu mạnh mẽ cho biết bạn đang quản lí lớp sau một lăng kính mắt cá.

Tôi cũng từng mắc phải tình trạng này, rất nhiều lần, và cả gần đây nữa. Tôi cũng đã từng thấy nhiều giáo viên giỏi khác làm tương tự.

Tôi không nghĩ chúng ta cố tình làm thế. Đó chỉ là một thói quen và vì nó rất thỏa mãn: bạn đặt một câu hỏi, và các em học sinh thông minh, lanh lợi trả lời ngay lập tức. Đó là một câu trả lời hay, giúp lèo lái lớp học theo chiều hướng bạn muốn, cho thấy một lượng kiến thức vững chắc. Rồi bạn nghĩ rằng, chắc các em đang tiếp thu rất tốt (Và nghĩ rằng các em đang yêu thích mình). Rồi cứ thế, mọi việc nhảy từ em học sinh hướng ngoại này sang em học sinh hoạt ngôn khác – một cuộc thảo luận “thật sự.” Nhưng thật ra, bạn chỉ đang đối đáp qua lại giữa 3 hay 4 học sinh. Phần lớn những em khác đã sớm tắt nguồn bộ não. Chúng ta không nhận ra là vì chúng ta đang quá nhập tâm vào cuộc thảo luận, vào nhịp độ sôi nổi giữa 3-4 học sinh đó, để rồi ta tự dối lòng một chút.

  Chọn trường dạy theo phương pháp Montessori: Những điều cần hỏi trong chuyến tham quan nhà trường

Vậy nên nếu bạn có một mối nghi ngờ dù nhỏ nhất rằng bạn đang bị ảnh hưởng tương tự, hãy tự xem xét lại. Cách tốt nhất là quay phim lại một vài tiết học. Vấn đề duy nhất là, một khi bạn nhận thức được sự mất cân đối trong lớp, bạn có thể cố gắng sửa nó trong lúc bạn đang ghi hình. Đây không hẳn là điều xấu trừ khi bạn sửa đổi quá mức trong lúc ghi hình rồi sau đó thì ngựa quen đường cũ và không bao giờ nhận ra vấn đề mắt cá trong cách dạy. Một cách đoán bệnh khác là hãy đi ép nhựa sơ đồ chỗ ngồi trong lớp, sau đó dùng bút lông đánh dấu vào vị trí các học sinh mỗi khi có em phát biểu. Dần dần bạn sẽ nhận ra ai phát biểu nhiều hay ít.

Dù bạn nghĩ đây có phải là vấn đề trong cách dạy của mình hay không, mục đích của tôi ở đây là để giúp bạn nhận ra nhiều điều. Ngày mai, khi bạn tương tác với học sinh, hãy dời điểm chú ý đến bên ngoài rìa và tự hỏi bản thân rằng các học sinh đã phát biểu đủ nhiều chưa.

Tại sao bình đẳng trong phát biểu lại quan trọng?

Đây là một vấn đề không bàn cãi: rõ ràng là việc gia tăng sự đóng góp của học sinh vào bài giảng là điều tích cực. Nhưng ngoài việc khiến cho trường học trở nên thú vị đối với các em, thì tạo sao chúng ta cần làm cho học sinh bị thu hút vào các bài thảo luận? Tại sao học sinh không thể chỉ cần ngồi nghe là được?

Thảo luận là hình thức đánh giá quá trình

Thảo luận trong lớp là một hình thức đơn giản nhất, nhanh nhất, và hiệu quả nhất của đánh giá quá trình. Chỉ bằng việc đưa ra các câu hỏi hỏi hay, chúng ta có thể xác định được học sinh hiểu bài được bao nhiêu trong vòng vài giây. Nhưng khi ta mở đường cho thói quen mà chỉ có học sinh tự tin và lanh lợi mới trả lời, thì ta có thể đang tự lừa bản thân rằng các em đếu đang tiếp thu trong khi mọi việc không như thế.

Các học sinh nhút nhát PHẢI học cách phát biểu

Mỗi năm, Hiệp hội Quốc gia về Đại học và Nhà tuyển dụng khảo sát các công ty về những kỹ năng mà họ cần thấy ở các ứng viên tiềm năng. Trong năm 2013, kĩ năng “giao tiếp bằng lới nói với những người ở trong và ngoài tổ chức” thường lọt hàng top của danh sách. Nếu nhiệm vụ của chúng ta là giúp cho các em học sinh sẵn sàng cho đại học và nghề nghiệp tương lai, chúng ta cũng chịu trách nhiệm giúp các em phát triển trong giao tiếp. Tất cả học sinh – đặc biệt là các em hay im lặng – phải học cách trình bày ý tưởng hiệu quả, và việc chỉ lắng nghe thì không thể nào so bì được với thử thách về nhận thức và xã hội khi các em phải sắp xếp ý nghĩ vào những câu nói liền mạch. Tuy rằng các học sinh nhút nhát có thể không muốn, và lòng trắc ẩn của chúng ta có thể muốn buông tha cho các em, nhưng làm như thế là không giúp ích gì cho các em. Nhà văn và giáo viên Jessica Lahey viết trong bái Atlantic tháng 2 2013, “Tôi càng cảm thấy rằng những học sinh hướng nội cần phải học cách đấu tranh cho bản thân bằng cách giao tiếp với ba mẹ, các nhà giáo dục, và lớn hơn là cả thế giới.”

  Curriculum studies - Nghiên cứu chương trình học

Các em hay phát biểu phải học cách lắng nghe

Các học sinh hướng ngoại cần học cách để người khác thể hiện. Ở trường, trong sự nghiệp, và trong những mối quan hệ quan trọng nhất, kĩ năng lắng nghe là cực kì quan trọng. Có khả năng là những học sinh hay nói sẽ không có cơ hội thực hành các kĩ năng như thuật lại ý kiến của người khác, đưa ra các câu hỏi bổ sung, hoặc im lặng suy nghĩ trước khi nói. Bằng cách cố gắng cân bằng lại lớp học, chúng ta có thể cho các em học sinh này một cơ hội phát triển những kĩ năng mà sẽ đem lại ảnh hưởng to lớn đến chất lượng cuộc sống các em sau này.

Chấm dứt cách dạy mắt cá

Vậy giờ đây khi chúng ta đã bỏ qua cách dạy mắt cá, làm thế nào để ta không bị mắc lại hội chứng này? Đầu tiên, hãy nhớ rằng mục đích không phải là khiến tất cả các học sinh tham gia với cùng một tốc độ mà chúng ta cần thúc đẩy một sự cân bằng. Nếu những học sinh hay im lặng giờ đây lại phát biểu ít nhất 1 lần mỗi buổi học thì bạn đang đi đúng hướng.

Sau đây là một số cách để giúp giữ sự cân bằng này:

Hãy thẳng thắn về ý định của mình

Hãy nói chuyện với học sinh của mình về vấn đề này và yêu cầu các em thay đổi không khí hiện tại. Điều này sẽ chuẩn bị tinh thần cho các học sinh thụ động, để các em không bị bỡ ngỡ khi sự chú ý bất ngờ chuyển sang mình. Nó cũng giúp các em học sinh tích cực hiểu tại sao các em không nhận được sự ưu ái như trước nữa. Bạn có thể làm điều này sau giờ học. Với những học sinh tích cực, bạn có thể khuyến khích các em giới hạn số phát biểu của mình xuống 3 lần mỗi buổi học, hoặc cho điểm khi các em thuật lại hoặc bổ sung ý cho ý kiến của học sinh khác. Với những học sinh thụ động, hãy cho các em chọn trước một câu hỏi mà các em có thể đóng góp ý kiến rồi sau đó gọi các em phát biểu trong giờ học.

Tăng thời gian chờ đợi

Thông thường, các học sinh nữ hoặc các học sinh học theo kiểu suy ngẫm cần nhiều thời gian để xử lí các câu hỏi cao cấp. Điều này có thể được đáp ứng bằng cách kinh điển là cho các em nhiều thời gian để trả lời hơn, ít nhất là 3 giây giữa mỗi lần đặt câu hỏi và chỉ định một học sinh. Nếu bạn muốn đi xa hơn, hãy đưa ra một khoảng thời gian “không giơ tay” – khi không ai được phép giơ tay trước: Bạn đặt câu hỏi, mọi người suy nghĩ một lúc về câu trả lời và không giơ tay, sau đó mới cho phép các em giơ tay và bạn chọn một em phát biểu. Bạn sẽ ngạc nhiên với sự khác biệt rõ ràng trong số lượng các em giơ tay.

Chuẩn bị trước cho buổi thảo luận

Hãy cho các học sinh thụ động đi trước một bước bằng cách cung cấp cho các em những câu hỏi của bài giảng trước giờ học. Hoặc bạn có thể đưa các câu hỏi này cho tất cả các học sinh. Những học sinh hoạt bát cũng sẽ cần thời gian để suy nghĩ.

Đa dạng hóa phương thức thảo luận 

Mỗi khi bạn cho học sinh một cơ hội bày tỏ ý kiến trong một nhóm nhỏ, bạn đã xây dựng cho các em lòng can đảm để trình bày trước một nhóm lớn hơn. Đây là lúc mà phương pháp “Suy nghĩ – tạo nhóm – chia sẻ” trở nên hữu ích: thay vì tổ chức buổi tranh luận cho cả lớp, hãy chia học sinh thành các nhóm 2-4 người và đặt từng câu hỏi một, cho phép từng nhóm nói chuyện với nhau trước, rồi sau đó chọn vài đại diện để tổng kết lại cho cả lớp. Hãy đi xa hơn bằng cách thêm một bước vào, thành “Suy nghĩ – viết – tạo nhóm – chia sẻ,” cho phép các em suy nghĩ câu trả lời, viết nó ra, rồi chia sẻ với người khác. Điều này không chỉ cho các em thời gian để suy nghĩ mà còn thúc đẩy các em tự nghĩ ra đáp án thay vì cứ chăm chăm vào câu trả lời của người khác.

  Thông báo - Trường Cao Đẳng Hòa Bình Xuân Lộc tuyển sinh năm học 2020-2021

Sử dụng biểu tượng

Phương pháp này, được mô tả bởi Ruth Wickham, một giáo viên tiếng Anh ở Malaysia, là một cách rất hay để thu hút sự tham gia của acc1 học sinh trong những lớp đông. “Tôi in ra 4 bộ hình ảnh nhỏ, chỉ là những hình ảnh các món đồ, rồi tôi cắt chúng ra và dán chúng vào trang đầu tiên của mỗi cuốn sách bài tập. Các hình ảnh được trộn lẫn để không ai có cùng bộ hình giống mình, nhưng có tất cả 4 bộ hình trong cả lớp.” Bất kì khi nào một hình ảnh xuất hiện trên màn hình, ví dụ như con vịt, học sinh nào có con vịt trong giấy sẽ phải đi lên phía trước và trả lời câu hỏi hoặc hoàn thành một bài tập. “Vẻ mặt của các em khi thấy một hình ảnh xuất hiện rất thú vị. Chúng tôi đều cảm thấy phấn khích với cách làm này, ngay cả khi là với một nhóm đông.

Một số học sinh có khả năng thiên bẩm là tích cực, hoạt bát, và sống động hơn người khác. Chúng ta không phải đang cố gắng biến các em trở thành giống hệt nhau, mà là giúp các em thành những phiên bản tốt hơn, mạnh mẽ hơn, cân bằng hơn của chính mình. Một khi bạn đã giải quyết được hội chứng mắt cá, bạn sẽ sẵn sàng giúp các em đạt đến khả năng cao nhất của mình. Đó là lúc cuộc thảo luận thực sự bắt đầu.

Tác giả: Jennifer Gonzalez

Nguồn: The Fisheye Syndrome: Is Every Student Really Participating?

Biên dịch: Đinh Trần Phương Anh.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *