Học chậm - Trung Tâm Phát Triển Giáo Dục Cộng Đồng Nguồn Sáng

Học chậm – Trung Tâm Phát Triển Giáo Dục Cộng Đồng Nguồn Sáng

BBT – Với tư cách là phụ huynh hoặc học sinh, hẳn các bạn đã từng nghe nhà trường sử dụng hai từ “học chậm” như một lời chê trách, và không bao giờ muốn chính mình hoặc con em mình bị gán cho cái “nhãn hiệu” (label) kém cỏi ấy.

Nhưng thực ra, “học chậm” phải chăng luôn luôn là xấu? Bài viết dưới đây của Wendy Priesnitz sẽ thay đổi hoàn toàn cách nhìn của các bạn về “học chậm”. Xin trân trọng giới thiệu bài viết đến các bạn.

———-

Tác giả: Wendy Priesnitz

Chuyển ngữ: Bích Hạnh

Nội dung:

Có một định nghĩa về trí thông minh mà các trường học hay dùng. Định nghĩa này nhấn mạnh tốc độ, kết quả và sự cạnh tranh — Thông minh là có khả năng trả lời câu hỏi nhanh, đúng, và nhanh hơn người khác. Ở môi trường học đường, từ “học chậm” là một từ miệt thị dù với  ý định và mục đích nào cũng đều có nghĩa là “ngu ngốc”. Tệ hại hơn, các trẻ em không thích ứng với lịch trình học, lơ là chú ý, hay chán học, đều bị gán cho là có “khiếm khuyết trong học tập” hay “thiểu năng trí tuệ”.

Các thầy cô cho thấy quan niệm của họ về trí thông minh là đồng nghĩa với tốc độ, qua cách họ khen ngợi những học sinh có khả năng đáp ứng các tín hiệu ngôn ngữ và nhanh chóng đưa ra câu trả lời “đúng” trong một kỳ thi vấn đáp, những học sinh giơ tay đầu tiên, hay biết chọn các câu trả lời định trước trong bài thi trắc nghiệm trong khung thời gian cho phép.

Thật không may, hoạt động tốt trong môi trường học đường không bảo đảm sẽ thành công trong đời sống thực. Trái lại, những người thành công mà ai cũng công nhận là “thông minh” (chẳng hạn như Albert Einstein) lại rất kém cỏi trong môi trường học đường đòi hỏi tốc độ và cạnh tranh.

Tuy nhiên, nhiều bậc cha mẹ hoàn toàn tin tưởng vào định nghĩa “trí-thông-minh-là-tốc-độ” như trên, ngay từ khi trẻ  mới ra đời; họ đo lường tốc độ nắm vững kỹ năng của trẻ và rất hãnh diện khi trẻ học đi, học nói, học đọc trước trẻ hàng xóm.

Vì sao phải vội vàng? 

  "Memory Palace" là phương pháp gì?

Tôi từng ủng hộ một cách giáo dục con cái khác và đã từng giúp trẻ học gần 40 năm nay. Đầu tiên, người ta gọi đó là giáo dục tại nhà (home schooling), rồi lại gọi là giáo dục không theo trường lớp chính thức (unschooling). Từ những thập niên 90 đến nay, chồng tôi, Rolf, bắt đầu dùng thuật ngữ “học từ cuộc sống” (life learning). Tôi thích thuật ngữ này. Khoảng 10 năm trước tôi đã phát triển cách học này bằng cách sống chậm, không cần trường học, bắt đầu từ giữa thập niên 80, khi Công ty Thức Ăn Chậm được phát triển bởi một nhà văn người Ý vốn bất mãn với các chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh ở Rome. Tôi nhận ra rằng đa số trường học đã ép trẻ em tiếp thu kiến thức theo kiểu các gói “thức ăn nhanh” được chuẩn bị trước – gồm các mảnh kiến thức rời rạc, bắt trẻ phải “nuốt” thật nhanh. Tôi đã giải thích kỹ lưỡng vấn đề này trong quyển sách tựa đề Phản bác các định kiến trong giáo dục xuất bản năm 2000.

Khác với việc học ở trường, học chậm bao gồm việc khám phá thế giới theo tốc độ của từng cá nhân, thưởng thức, chất vấn và thấu hiểu các kinh nghiệm mình phải đương đầu cũng như kinh nghiệm tự tạo. Học chậm không hướng tới việc đạt kết quả nhanh hay ganh đua với người khác; đúng hơn, học chậm là biết cách đặt ra các giả thiết và thử nghiệm chúng, được khuyến khích đặt câu hỏi và đối thoại. Học chậm cho trẻ thời gian để thí nghiệm, mắc lỗi lầm, nhìn lại, rồi tiếp tục thí nghiệm. Học chậm cũng cho trẻ thời gian mơ mộng, hay dùng từ tệ hơn, là cho chúng “tiêu phí thời gian”. Nó len lỏi giữa thể loại và ngành học, thay vì phân chia kiến thức thành các lãnh vực không liên quan đến nhau. Nó đặt cơ sở trên sự quan tâm, nhu cầu và cách học của từng cá nhân thay vì được lập trình từ cha mẹ hay giáo viên. Nó không kết thúc lúc 3 giờ chiều, vào cuối tháng 6 hay ở tuổi 18, 30 hay 65. Học chậm là hiểu rằng câu trả lời chỉ “đúng” trong văn cảnh nhất định và ủng hộ quá trình cá nhân hơn là một sản phẩm công cộng có thể  được kiểm nghiệm. Như giáo sư Ellen J. Langer thuộc Đai học Havard đã viết trong quyển sách có tựa đề Sức mạnh của học tập có ý thức (Perseus Books, 1998), “Nếu chúng ta có thể rũ bỏ định hướng kết quả, chúng ta sẽ thấy sự tự do xác định quá trình quan trọng hơn là đạt kết quả mà không có ý nghĩa nội tại hay không có giá trị bên ngoài một môi trường nhất định.”

Những đứa trẻ may mắn có cha mẹ bảo vệ quyền học chậm của chúng sẽ phát triển được khả năng tự quản. Chúng có trách nhiệm với những gì chúng học, cách thức học và lý do phải học; chúng có tự do lựa chọn những con người, những kinh nghiệm hữu ích cho chúng trong cuộc hành trình khám phá thế giới.

Không cần phải có người kiểm soát, đặt câu hỏi hay ra đề thi để kiểm tra kiến thức của trẻ vì mục tiêu của chúng do chính chúng đề ra. Nếu có khi nào chúng quyết định đảm nhận một công việc gì mà chưa có cơ sở kiến thức tiên quyết chúng sẽ có tất cả công cụ cần thiết để lấp đầy khoảng trống.

Hơn thế nữa, một đứa trẻ trưởng thành theo cách này sẽ trở thành một nhà lãnh đạo biết tự định hướng, ham tìm hiểu, sẵn sàng chấp nhận rủi ro, có động lực nội tại, không tuân thủ lề lối vốn có và không ngừng học tập, xem giáo dục là một quá trình chứ không phải là đích đến cần phải nhanh chóng chinh phục.

===

  Tước mất sự vui chơi trong bài học là hành động hủy hoại tâm hồn trẻ

Nguyên tác Embracing Slow (Đón nhận sự chậm rãi) Natural Life Magazine (Tạp chí  Đời sống Tự Nhiên, số tháng 5 & 6 /2011)

Thông tin về tác giả:

Wendy Priesnitz là biên tập viên của Natural Life Magazine (Tạp chí Đời sống Tự Nhiên) và Life Learning Magazine (Tạp chí Học từ Cuộc Sống). Bà là một ký giả với hơn 40 năm kinh nghiệm và là tác giả của 13 quyển sách. Bà còn là mẹ của hai cô con gái đã trưởng thành, không học qua trường lớp.

Nguồn: Slow learning 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *