“Đây là cái gì vậy?”

“Đây là cái gì vậy?”

BBT: Các bậc cha mẹ thường hay thắc mắc về những hành động khó hiểu của con cái, và phần lớn họ sẽ cho rằng đó là trò “giận lẫy” của những đứa trẻ. Tuy nhiên, liệu những phản ứng đó có phải là tập hợp của các hành động vô nghĩa? hoặc nói một cách khác, liệu rằng cha mẹ có thực sự đang hiểu những gì con cái mình biểu đạt? Bài viết dưới đây là một câu chuyện nhỏ từ trải nghiệm của tác giả, về phản ứng của những đứa trẻ khi bị “gián đoạn” quá trình sáng tạo và nhận được câu hỏi: “đây là cái gì?”.

————-

Tôi nghe mẹ của một bé gái nói: “Đây là cái gì vậy?”. Đứa con gái hai tuổi của chị đang viết nguệch ngoạc trên một mảnh giấy với một cây bút dạ, tạo ra một mớ lộn xộn màu tím nhòn nhọn được tạo nên từ những đường nét đậm, cho thấy cô bé đang cố gắng quá mức. Cô bé dừng lại một lúc để trả lời câu hỏi của mẹ, sau đó tiếp tục tác phẩm của mình.

Mẹ em nói: “Nó trông giống như một con bướm. Đó có phải là một con bướm không con?”.

Thà rằng người mẹ không hỏi bé gái về tác phẩm của em thì hơn. Tôi muốn chị ấy giới hạn những lời nhận xét của chị ở những điều hữu ích như “Con đang sử dụng cây bút dạ màu tím” hoặc “Đó là một mớ hỗn độn của những đường nét đậm như những mũi nhọn”, những phát biểu mang tính thông tin mà bé gái có thể chọn để chú ý, có thể được sử dụng hoặc không sử dụng để ủng hộ hành trình sáng tạo của em. Thậm chí tuyệt vời hơn nữa, người mẹ này đừng nên nói gì cả, để mặc cô con gái của mình tiếp tục tác phẩm của em mà không bị gián đoạn.

Người lớn cứ mãi hỏi bọn trẻ: “Đây là cái gì vậy?”. Những đứa trẻ học mẫu giáo lớn hơn hiểu rõ vấn đề. Chúng thường có sẵn câu trả lời tuy không thể nói ra được. Chúng đã học được rằng khi ngồi xuống trước một mảnh giấy được đặt trên “chiếc bàn nghệ thuật”, chúng nên sẵn sàng cho câu hỏi này. Những đứa trẻ khác rõ ràng đang sáng kiến ra điều gì đó ngay tại chỗ, nhanh chóng tìm tòi những thứ chúng có thể nhìn thấy ngay trước mắt để lấy cảm hứng, “Ừ… Đó là…một chiếc ghế trên đó có một chiếc mũ!”, nói kiểu giống như một người có thể thực hiện một khám phá ngay cả khi nó không liên quan gì đến quá trình của họ. Nhiều bạn nhỏ trả lời một cách ủ rũ: “Không có gì đâu”, có vẻ hơi lúng túng khi không được thỏa ý hoặc khó chịu khi bị làm gián đoạn.

  Xịn xò, Xịn sò hay xịn xò là đúng chính tả? Có đến 80% người sai

Có lần một bé gái quá phấn khích với bức vẽ của mình đến mức bắt đầu mang nó đi khắp phòng và khoe với tất cả những người lớn trong phòng: “Hãy xem bức tranh con vẽ nè!”. Từng người một, những người lớn cổ vũ cô bé bằng những lời khen ngợi quá mức, sau đó liên tục hỏi: “Đây là cái gì vậy?”. Không bao lâu, đôi mắt bé gái đã rớm lệ, em bèn hét lên: “Không có gì cả!”. Tôi đề nghị bé gái cho các bạn nhỏ khác xem bức tranh của em. Điều đó tốt hơn nhiều đối với bé gái. Hầu hết các bạn nhỏ chỉ nhìn bức vẽ một cách ngây ngô. Một số ít nói: “Khá đấy!” hoặc “Tốt lắm!”, trong khi những bạn khác nheo mắt với chút bối rối hoặc đưa ra lời nhận xét. Một số thậm chí còn chỉ trích: “Xấu quá!” hoặc “Mình cũng có thể vẽ như vậy!”. Bạn nhỏ lần này cảm thấy trải nghiệm này hài lòng hơn nhiều. Tôi cho rằng đó là vì bé gái quan tâm đến tác động của nghệ thuật đối với người khác hơn là những lời khen ngợi sáo rỗng hoặc việc bị người khác chế nhạo về ý tưởng của em.

Gần đây, tôi đã xem các đoạn video cũ về các nhân vật lịch sử được phỏng vấn, chẳng hạn như Carl Jung, Aldous Huxley, James Baldwin và Bette Davis. Một buổi tối nọ, tôi xem nhân vật truyền hình Dick Cavett phỏng vấn họa sĩ siêu thực Salvador Dali. Đó là một cuộc phỏng vấn siêu thực, khó có thể hiểu được, khi nghệ sĩ vĩ đại liên tục đột ngột thay đổi ngôn ngữ và khái niệm, thậm chí dường như sáng chế ra những từ ngữ mới ở chỗ này chỗ kia. Nhưng ông tiết lộ một điều khá rõ ràng, lặp đi lặp lại: “Những bức tranh của tôi chẳng có ý nghĩa gì”.

  Nợ và tương lai của giáo dục thế kỷ 21

Tôi đoán chúng ta không bao giờ ngừng hỏi các nghệ sĩ: “Đó là thứ gì vậy?”. Nhiều người đã tự trang bị cho mình những câu trả lời, mặc dù tôi đã nhận thấy một số người thường né tránh những câu hỏi bằng cách nói về quá trình hoặc nguồn cảm hứng của họ. Nhưng họa sĩ Dali khiến tôi nhớ đến bé gái đã hét lên: “Không có gì cả!”.

Những câu hỏi như: “Đó là gì vậy?” hoặc “Nó có nghĩa là gì?” là những yêu cầu chuyển các tác phẩm nghệ thuật thành ngôn từ. Có nhiều điều không thể diễn tả bằng lời. Rốt cuộc thì nghệ thuật là như vậy. Không ai từng hỏi, một siêu đầu bếp, rằng: “Điều này có nghĩa là gì?”. Đó là thực phẩm: đó là hương vị, kết cấu và nhiệt độ. Tất cả chúng ta đều biết nó không có nghĩa gì khác hơn ngoài ý nghĩa như vậy. Giống như những bức tranh của họa sĩ Dali, hay những nét vẽ nguệch ngoạc của một đứa trẻ hai tuổi, món ăn ngon tuyệt trước mắt chúng ta chỉ là như vậy. Cả họa sĩ Dali và một đứa trẻ hai tuổi đều đang sử dụng những công cụ nghệ thuật để diễn đạt điều gì đó không thể diễn tra bằng lời nói. Đó là lý do tại sao nó chỉ có thể được thể hiện như một nghệ thuật.

Lời nói, đặc biệt là chữ viết, chiếm ưu thế trong nền văn hóa của chúng ta và chúng ta có xu hướng trở nên bối rối, thậm chí tức giận, bởi bất cứ điều gì không thể giải thích được. Những nỗ lực để làm như vậy thường dẫn đến việc một người nào đó nói rằng: “Chà, tại sao cô ấy không nói vậy?”, như thể một điệu nhảy hay một bài hát hay một mớ lộn xộn màu tím nhòn nhọn không thể nói lên điều gì. Câu hỏi của chúng ta có lý, nhưng đôi khi, nếu chúng ta thực sự muốn hiểu, chúng ta phải học cách bỏ qua việc diễn đạt bằng lời nói và “lắng nghe” bằng tất cả các giác quan của chúng ta, và lắng nghe nhiều hơn là diễn tả bằng lời nói bằng toàn bộ con người của chúng ta. Theo nghĩa đó, đáng buồn thay, chúng ta kém hơn rất nhiều so với hầu hết những đứa trẻ hai tuổi.

  Cám ơn hay cảm ơn là đúng – Cách dùng từ đúng chính tả

 Sau nhiều lần bị phớt lờ, người mẹ đang chăm chú nhìn đứa con gái của mình đang viết nguệch ngoạc bỗng im lặng khi cô bé liên tục vẽ loạn xạ, quá hung hãn, đến nỗi tờ giấy bắt đầu rách nát dưới ngòi bút của em. Ngay sau đó, cô bé vẽ trực tiếp lên mặt bàn, và cứ tiếp tục vẽ khi mẹ em tham gia cùng với em trong cuộc hành trình đến một nơi mà mọi thứ không thể được diễn đạt bằng lời nói.

Nguồn: “What Is It?”

Tác giả: Teacher Tom.

Biên dịch: Minh Tuệ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *