Chiến lược 3-2-1 là gì và nó được sử dụng như thế nào trong rèn luyện tư duy phản biện?

Chiến lược 3-2-1 là gì và nó được sử dụng như thế nào trong rèn luyện tư duy phản biện?

BBT: Làm thế nào có thể đo lường được mức độ hiệu quả của lớp học, của buổi đào tạo, hay thậm chí là một cuộc họp? Làm sao để có thể nắm chắc được việc học sinh/ nhân viên của mình thực sự chú ý, tiếp thu và tập trung vào bài học/ cuộc thảo luận? Điều thú vị là, chiến lược 3-2-1 là một chiến lược hoàn toàn thích hợp để giải quyết những câu hỏi nan giải trên. Đặc biệt, trong giáo dục, chiến lược này có thể giúp giáo viên có thể thực hiện một cuộc “khảo sát” nhỏ để biết được các vấn đề mà học sinh mình đang quan tâm, những vấn đề mà chúng đã, đang và sẽ thắc mắc, hơn thế nữa, sẽ giúp chúng phần nào rèn luyện tư duy tổng hợp, tư duy logic và đặc biệt là tư duy phản biện ở ngay trong các lớp học văn hóa của mình.

Bài viết sau sẽ là một lời giải thích rõ ràng về chiến lược hữu dụng này, đi cùng với rất nhiều phương án để áp dụng một cách cụ thể chiến lược này trong một số trường hợp phổ biến. Cùng FLC tìm hiểu và nâng cao chất lượng học tập qua bài viết này nhé! 

————-

Thậm chí trong những tình huống không liên quan đến việc dạy và học; chẳng hạn như, bạn có thể yêu cầu ai đó kể tên:

  • 3 trong số các thể loại nhạc họ yêu thích, 2 trong số các bài hát họ thích nghe, và 1 lí do khiến họ yêu thích các thể loại nhạc và bài hát đó.
  • 3 thành phố họ đã ghé thăm, 2 trong số những kỉ niệm đáng nhớ của họ về 3 thành phố đó, và 1 nơi họ muốn ghé thăm tiếp theo
  • 3 nguyên nhân gây ô nhiễm, 2 giải pháp giúp giải quyết những nguyên nhân đó, và 1 việc mang lại lợi ích tức thời để bảo vệ môi trường mà một người có thể làm hàng ngày.

Bạn hiểu những ý tưởng này rồi chứ. Đây chỉ là một cách đơn giản để khơi gợi và củng cố một chủ đề hoặc nhiệm vụ, làm cho những chủ đề và nhiệm vụ này “có vẻ dễ như được tiếp cận và giải quyết nhanh chóng hơn”. Đối với giáo viên, điều này mang lại khả năng gắn kết và liên hệ với bài học cao ở học sinh, là điều nên được phát huy và áp dụng nhiều hơn nữa ở các lớp học, từ yêu cầu học sinh viết nhật ký lớp học, tham gia những cuộc thảo luận nhanh, cho đến hoàn thành các biểu mẫu đánh giá hay giấy ra vào lớp.

Cách sử dụng phổ biến nhất của chiến lược 3-2-1 mà tôi đã biết đó là giáo viên yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi liên quan đến một bài đọc nào đó– thường là 3 điều bạn đã học được, 2 điều khiến bạn tò mò hoặc bối rối, 1 điều quan trọng nhất bạn đã học được hay 1 điều bạn nên làm sau khi đọc bài đọc đó.

Sử dụng chiến lược 3-2-1 trong rèn luyện tư duy phản biện

Trong bài “15 chiến lược suy ngẫm giúp học sinh lưu giữ lại những gì bạn vừa dạy” (15 Reflection Strategies To Help Students Retain What You Just Taught Them), tôi có viết, “Chiến lược 3-2-1 là một chiến lược mang lại giá trị cao trong việc củng cố lại bất cứ điều gì từ, những bài giảng cho đến các bài báo; ví dụ như yêu cầu học sinh viết 3 trong số những điều chúng nghĩ rằng bản thân chúng biết, 2 điều chúng nghĩ chúng không biết và 1 điều chúng biết chắc chắn về một chủ đề bất kì. Chiến lược này cũng thường được áp dụng trong đánh giá quá trình – trước và sau khi thực hiện điều gì đó-của học sinh; ví dụ như yêu cầu học sinh liệt kê 3 cách chúng có thể sử dụng trong bài luận để chứng minh bản thân thành thạo kỹ năng X cho đánh giá quá trình trước khi thực hiện; và 2 điều chứng tỏ kỹ năng Y trong viết luận vẫn cần được cải thiện, 1 cách khiến lập luận của bản thân trở nên mạnh mẽ hơn trong năm phút tới cho đánh giá quá trình sau khi thực hiện.”

Khi trở lại đọc bài viết gần đây, tôi nhận ra rằng định dạng 3-2-1 (hoặc 1-2-3 – hoặc thậm chí chỉ có 2-1 và 1-2) có thể là một chiến lược đơn giản trong rèn luyện tư duy phản biện. Bản thân trình tự “3-2-1” không có tiềm năng đáng kể ngoại trừ khả năng định hình tiềm năng của các chiến lược khác.

Lưu ý rằng đây chỉ là những ví dụ sơ bộ về việc sử dụng chiến lược 3-2-1 trong học tập. Hãy thoải mái lấy bất kỳ ý tưởng nào trong số này rồi cải thiện chúng hoặc tạo ra một phiên bản chiến lược 3-2-1 của riêng bạn dựa trên ý tưởng mà bạn có được khi đọc bài này .

Cũng xin lưu ý với bạn, đôi khi tôi sử dụng các từ mơ hồ hoặc không chính xác như “thing” và “name” hay “could have” và “might have.” Tôi làm vậy để bạn đọc có cái nhìn đủ tổng quát cho từng cấp độ nội dung trong từng lĩnh vực khác nhau. ‘Thing’ có thể là bất cứ thứ gì, từ các phân số, vòng tuần hoàn của nước, cho đến cuộc thảo luận về các bài sonnets (bài thơ 14 câu) của Shakespeare.

Tôi hy vọng rằng chiến lược 3-2-1 sẽ là một cách đơn giản để định hình và củng cố mọi thứ – tôi cho rằng đây là một công cụ hữu ích cho rèn luyện tư duy phản biện.

Sử dụng chiến lược 3-2-1 trong phân tích / Khái niệm

  • 3 điểm khác biệt giữa phép ẩn dụ và phép tượng trưng, 2 điểm giống nhau giữa hai phép tu từ này, và 1 ý nghĩa mà mỗi phép tu từ thể hiện trong văn bản.
  • 3 giả định cơ bản về dân chủ, 2 hiểu lầm phổ biến về dân chủ, 1 lý do các nền xã hội dân chủ đã tồn tại như một kiểu nhà nước chính phủ hiện đại.

Bạn cũng có thể yêu cầu học sinh nêu:

  • 3 điểm mạnh của nền xã hội dân chủ, 2 hình thức của nền xã hội này và 1 cách mà nó cần phát triển để duy trì sự phù hợp trong một thế giới đang ngày một thay đổi, với những thông tin sai lệch, chiêu trò giả mạo tinh vi, tuyên truyền, đảng phái, v.v.
  • Viết 3 câu hỏi ở cấp độ gợi nhớ hoặc thông hiểu, 2 câu hỏi ở cấp độ ứng dụng và 1 câu hỏi ở cấp độ đánh giá

Sử dụng chiến lược 3-2-1 trong thảo luận / Lắng nghe / tranh luận

  • 3 điều bạn đồng ý, 2 điều bạn không đồng ý và 1 điều bạn học được (hoặc khiến bạn ngạc nhiên) trong cuộc trò chuyện.
  • 3 điều đã được nêu, 2 luận điểm đã được đề cập, và 1 điều bạn muốn biết thêm về vấn đề đang thảo luận.

Sử dụng chiến lược 3-2-1 ở khía cạnh siêu nhận thức

  • 3 điều bạn biết về tư duy (khái quát), 2 ví dụ về tác dụng của tư duy (khái quát), và 1 điều bạn đã nhận thấy về tư duy của mình hôm nay, ở trước hoặc trong bài học này hoặc một bài học gần đây, v.v. (cụ thể)
  • 3 cách suy nghĩ diễn ra tự nhiên trong bạn, 2 cách suy nghĩ đòi hỏi sự tập trung hoặc nỗ lực nhiều từ bản thân bạn, và 1 cách bạn điều chỉnh bản thân để thích ứng tốt với những suy nghĩ như vậy.
  • 3 điều bạn đã nghĩ đến trong bài học, 2 điều bạn đã làm trong bài học, và 1 điều bạn có thể làm nhưng chưa làm được.

Sử dụng chiến lược 3-2-1 dựa trên thời gian

  • Dành 3 phút tóm tắt vấn đề, 2 phút làm rõ vấn đề, và 1 phút viết một câu tóm tắt ngắn gọn vấn đề.
  • 3 điều bạn có thể làm với những gì đã học, 2 điều mà người khác sẽ làm với loại kiến ​​thức hoặc kỹ năng này, 1 điều bạn sẽ làm với những gì bạn đã học.
  • 3 điểm tương đồng, 2 điểm khác biệt, 1 câu hỏi thắc mắc liên quan đến học tập và tìm hiểu lĩnh vực này trong tương lai.
  • 3 điều bạn đã học được, 2 điều hơi khó hiểu, và 1 “ý tưởng lớn” có tính bao quát các dữ kiện liên quan của vấn đề.
  • 3 câu hỏi mở, 2 câu hỏi đóng, và 1 câu hỏi đào sâu.
  • 3 câu hỏi làm rõ, 2 câu hỏi thăm dò, và 1 câu hỏi dựa theo ngữ cảnh.

Chiến lược 3-2-1 trong lập kế hoạch bài giảng (soạn giáo án): Ba (3) cách đủ linh hoạt để đáp ứng nhu cầu của đa số người học mà tôi đã thiết kế là gì? Hai (2) câu hỏi hoặc thách thức mà tôi dự đoán sẽ xảy ra? Nếu học sinh chỉ có thể học một (1) điều từ bài học này, tôi mong muốn điều đó sẽ là điều gì?

Chiến lược 3-2-1 trong lập kế hoạch chương trình giảng dạy: Ba ý tưởng mấu chốt quan trọng nhất trong chương trình giảng dạy này là gì? (Bạn thấy rõ ràng đấy, đây có thể là bất kỳ số nào khác ngoài số 3 –  có thể là 6 hay 10, v.v.) Làm thế nào để học sinh có thể thống nhất các ý tưởng ít quan trọng hay ít phổ biến hơn? Tôi có thể sử dụng chiến lược lập kế hoạch chương trình giảng dạy nào để thúc đẩy sự hiểu biết (hoặc tư duy phản biện hay chuyển giao trong giáo dục, v.v.)? Tôi có thể thực hiện một thay đổi nào đó đối với chương trình giảng dạy này khiến nó trở nên linh hoạt hơn, dễ tiếp thu hơn cho mọi đối tượng người học không?

Sử dụng chiến lược 3-2-1 cho các phản hồi nhanh trong các dạng văn bản/bài đọc

  • Văn bản phi hư cấu / đơn giản: Kể tên 3 điều bạn nhớ hoặc học được từ bài đọc, 2 điều khiến bạn bối rối hoặc ngạc nhiên, và 1 điều bạn muốn tìm hiểu thêm.
  • Văn bản phi hư cấu / phức tạp: Kể 3 ví dụ về cấu trúc văn bản, phân tích 2 cách cấu trúc ảnh hưởng đến ý nghĩa của văn bản, và đưa ra 1 khẳng định liệu văn bản sẽ được đánh giá là tốt/hay không tốt khi được viết dựa theo các cấu trúc như vậy.
  • Sách / văn bản hư cấu: Mô tả 3 cách tác giả phát triển nhân vật chính trong suốt quyển sách sách, mô tả 2 cách mà sự phát triển này ảnh hưởng đến sự phát triển của cốt truyện, đồng thời xác định và giải thích 1 thay đổi mà tác giả đã thực hiện trong sự phát triển đó và sự thay đổi đó sẽ ảnh hưởng đến ý nghĩa của văn bản / sự thích thú của bạn đối với văn bản, v.v. như thế nào?

Sử dụng chiến lược 3-2-1 trong các hướng dẫn, yêu cầu

  • Xác định 3 địa điểm mà tại đó yêu cầu của bạn ‘bắt đầu’, xác định 2 ưu và nhược điểm của mỗi địa điểm đó , sau đó tạo 1 câu hỏi thúc đẩy nhằm định hướng cho yêu cầu của bạn.
  • Viết 1 câu hỏi, 2 câu trả lời, và 3 câu hỏi mở rộng đi kèm.
  • Viết 1 câu hỏi, 2 phiên bản khác (đã sửa đổi) của câu hỏi, và 3 tác dụng của những sửa đổi đó
  • Viết 3 câu hỏi, 2 câu trả lời có thể có cho mỗi câu, và 1 ý nghĩa ngầm của một trong hai câu hỏi
  20 cách đưa ra phản hồi hiệu quả trong học tập

Sử dụng chiến lược 3-2-1 trong tìm hiểu các nghiên cứu

  • 2 nguồn cho mỗi (1) khẳng định
  • 3 nguồn, 2 hình thức truyền thông, 1 nghiên cứu gần đây
  • 3 nguồn được xuất bản trong vòng 5 năm qua, 2 nguồn được xuất bản trong vòng từ 5 đến 20 năm trước, 1 nguồn được xuất bản cách đây trên 20 năm.

Tác giả: Terry Heick

Nguồn: What Is The 3-2-1 Strategy And How Can It Be Used For Critical Thinking?

Biên dịch: Vũ Phương Quỳnh.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *