Cách giúp học sinh học hỏi từ bất cứ điều gì: 8 cách giúp học sinh học hỏi nhiều hơn từ người khác hơn là từ giáo viên

Cách giúp học sinh học hỏi từ bất cứ điều gì: 8 cách giúp học sinh học hỏi nhiều hơn từ người khác hơn là từ giáo viên

BBT: “Học thầy không tày học bạn” là một câu tục ngữ đã xuất hiện từ xa xưa, ngụ ý đề cao việc học tập từ bạn bè – những người có những nét cá tính và kiến thức riêng biệt, bên cạnh việc học tập từ thầy, cô giáo – người có kiến thức chung và hướng tới việc giảng dạy chung cho cả một nhóm người.  Việc chung môi trường học tập, chung ngôn ngữ giao tiếp, chung hoàn cảnh… là một trong những yếu tố khiến học sinh có thể dễ dàng tiếp cận kiến thức hơn đối với những người bạn, mặt kashc, họ cũng sxe học được rất nhiều thông qua những câu chuyện và cách học riêng, khác với khuôn khổ cứng nahwcs của trường học. Đặc biệt, họ được tự do học tập theo thứ mà mình muốn.

Tuy nhiên, để học sinh bắt đầu cởi mở và cảm thấy quen thuộc với việc học tập thông qua ttiếp xúc và trò chuyện với những người bạn của mình cũng là một vấn đề nan giải, nhất là đối với tình trạng học sinh phần lớn thụ động như hiện tại. Vậy, với vai trò là một người giáo viên, bạn cần làm gì để giúp học sinh có thể dễ dàng tiếp cận cách học này và đánh thức sự tìm tòi, học hỏi tự nhiên của chúng? Mời các bạn tham khảo bài đọc sau để hiểu thêm nhé!

———–

Ai kiểm soát việc học trong lớp học của bạn?

Khởi nguồn của việc học đó là gì?

Việc học có diễn ra như một vấn đề của việc tiếp cận nội dung, hoặc tham gia vào các hoạt động học tập do giáo viên hướng dẫn – tức là các đơn vị và bài học?

Ai hay điều gì là chất xúc tác bền bỉ nhất trong quá trình học tập?

Thông thường, đó có thể là bạn (giáo viên). Bạn là chuyên gia về cả nội dung và phương pháp sư phạm. Bạn biết những gì đang được học và cách có thể học hỏi tốt nhất. Việc trao cho học sinh quyền tự chủ hoàn toàn trong việc học của chúng có thể là động lực tuyệt vời, nhưng đó có thể lại là một vấn đề vì nhiều lý do. Giáo viên thì có chừng mực. Giáo viên thì cũng có sự hạn chế. Giáo viên có ‘sự thiên kiến’ – nhìn nhận mọi thứ theo quan điểm của họ cho dù họ có cố gắng thể hiện sự đồng cảm như thế nào đi chăng nữa. Trong một lớp học lấy giáo viên làm trung tâm, giáo viên chính là điểm tắc nghẽn (Dưới đây là một vài ví dụ về việc học tập lấy học sinh làm trung tâm).

Điều này gợi ý kết nối học sinh với những người, những nền tảng và cộng đồng khác và đó là một phần của câu trả lời. Nhưng điều đó không đơn giản như vậy.

Điều này có nghĩa là các hình thức của sự ‘mất cân bằng’ là rất quan trọng cần phải thừa nhận. Nếu một học sinh đã bắt đầu một kế hoạch nghiên cứu và đưa ra cây phả hệ của chúng và gặp phải vấn đề, vậy thì thói quen của chúng là gì?

Chúng phản ứng thế nào?

Với tư cách là một nhà giáo dục, đây là một vấn đề vừa thực tế (về mặt thực hành giảng dạy), vừa mang tính xúc cảm (về cách bạn tương quan với học sinh). Dạy và học vốn là những quá trình mất cân bằng. Có nghĩa là, chúng có xu hướng đề cao một bên (theo ngôn ngữ của Vygotsky, Người Hiểu biết hơn – More Knowledgeable Other – MKO) lên vị trí có thẩm quyền, trong khi bên kia trở nên mang tính quy phục. Hoặc ít nhất là luôn luôn phụ thuộc.

Theo truyền thống, ‘MK’ (More Knowledgeable – Hiểu biết hơn) là giáo viên, và ‘LK’ (Less Knowledgeable – Ít hiểu biết hơn) là học sinh. Việc giáo viên cũng quản lý nề nếp và quy trình làm việc của lớp học khiến mọi việc trở nên thuận tiện hơn, thậm chí vô hình. Trong các mô hình và môi trường học tập kết nối (giả sử bạn sử dụng chúng), đó có thể không phải là giáo viên. Đó có thể là một người cố vấn, thành viên cộng đồng hoặc một chuyên gia. Trên thực tế, trong mô hình học tập từ bạn bè đồng trang lứa (‘peer-to-peer’) hoặc mô hình học tập từ thực nghiệm (‘school-to-school’), thậm chí đó có thể không phải là một người lớn.

  Chọn trường dạy theo phương pháp Montessori: Những điều cần hỏi trong chuyến tham quan nhà trường

Điều này gợi ý một số mẹo về cách giảng dạy và học tập.

  1. Xác định năng khiếu, thiên tài và thế mạnh (t/g/s)

Trước hết, xác định thế mạnh vốn có và những năng khiếu bẩm sinh của học sinh. Và trong một chủ đề, bạn sẽ thấy tiếp tục bên dưới, giúp học sinh tự xác định năng khiếu của chúng 

Ví dụ về năng khiếu, thiên tài và thế mạnh của học sinh (t / g / s)

Những biểu hiện của t / g / s

Nguyên nhân của t / g / s của học sinh

Tác động của t / g / s của học sinh

Khả năng tận dụng t / g / s của học sinh

…và hơn thế nữa!

  1. Tạo ra một hệ sinh thái học tập

Kết nối học sinh với nhau thông qua những năng khiếu, thiên tài, thế mạnh, hoặc thậm chí những đặc điểm về bản thân mà chúng đánh giá cao (ví dụ: tình cảm).

Cho dù đó là kiến thức sáng tạo (ví dụ: hội họa), kiến thức cụ thể (ví dụ, hiểu biết nâng cao về toán học), dựa trên kỹ năng (ví dụ: điền kinh, âm nhạc, v.v.), dựa trên địa lý (ví dụ: học sinh vùng nông thôn kết nối với những học sinh vùng nông thôn khác – hoặc ngược lại, học sinh ở nông thôn với học sinh ở thành thị và ngược lại), kết nối học sinh với nhau.

Và lưu ý, điều này không có nghĩa là những học sinh ‘vẽ tốt’ chỉ nên chơi cùng với những học sinh ‘vẽ tốt’ khác. Mặc dù điều đó là khả thi, nhưng cũng có thể là học sinh ‘vẽ tốt’ kết nối với một học sinh  ‘viết tốt’ và một học sinh khác ‘chơi vĩ cầm giỏi’ để xác định các cơ hội chung để phát triển với tư cách cá nhân – và tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn trong quá trình này.

Ý tưởng lớn ở đây là tính bền vững bằng cách tạo ra một hệ sinh thái học tập dựa trên sự sáng tạo, sự hứng thú và khả năng mà học sinh mang lại về các chủ đề, các vấn đề và cơ hội mà chúng quan tâm.

  1. Mô hình học tập dựa trên sự đam 

Cách đặt những câu hỏi hay, cách tư duy phản biện về các chủ đề, và cách tận dụng sự đam mê và sự tò mò của con người để duy trì sự tìm tòi học hỏi theo thời gian, dẫn đến việc học tập suốt đời và sự phát triển của con người.

  1. Đánh giá cao (& tưởng thưởng) sự tò mòđối vớinội dung

Bạn đang giảng dạy nội dung hay tư tưởng giảng dạy? Đây là một sự khác biệt quan trọng làm thay đổi mọi thứ.

Và song song như thế, bạn có đang đánh giá khả năng làm chủ nội dung hơn sự tò mò không? Đúng vậy, chúng không cần loại trừ lẫn nhau, nhưng theo kế hoạch, bạn đang cố gắng đạt được điều gì, và bạn có thể chỉ ra điều gì để làm bằng chứng rằng nó thực sự là ‘theo kế hoạch’?

Khái niệm này có thể đi theo cả hai hướng – nội dung thú vị có thể thúc đẩy sự tò mò cũng như sự tò mò có thể dẫn đến nội dung thú vị. Nhưng bức tranh lớn, sự tò mò là một chiến lược và khuôn khổ cho kiến thức và việc ứng dụng kiến thức, trong khi bản thân kiến thức thì bất động mà không có sự tò mò.

  1. Kết nối học sinh với những điều thú vị

Và kế đến, đừng cản trở học sinh.

Thế giới quả là một nơi hết sức tuyệt vời – nhiều khả năng ‘học hỏi từ bất cứ điều gì’ và việc ‘học hỏi nhiều hơn từ những người khác hơn là từ bạn’ có thể được rút gọn thành việc khám phá những điều thú vị (thiết kế cầu, phẫu thuật não, những nguyên tắc nông nghiệp, v.v.), và sau đó chỉ bắt tay vào khi bạn thấy chúng cần ‘thứ gì đó’ (xem # 8 bên dưới).

  "Giãn cách giáo dục" trong bối cảnh giãn cách xã hội - "Educational distancing" while social distancing

Và một khi bạn đã làm như vậy, đừng ‘tập hợp’ cả đống bài tập và những điểm số theo hệ chữ vô nghĩa, nếu không bạn đang làm tiêu tan toàn bộ mục đích của việc tạo ra những học sinh tự quản, tự học và định hướng lộ trình học tập thực sự được cá nhân hóa của riêng chúng.

  1. Giúp học sinh nhận thấy rằng mọi người đều có điều gì đó để truyền đạt

Điều này có thể xảy ra bằng cách tìm hiểu người khác theo những cách ‘phi truyền thống’ và vì những lý do ‘phi truyền thống’.

Việc hiểu người khác có thể làm tăng sự đồng cảm, nhưng nó cũng có thể cung cấp một mô hình cho sự phát triển. Những cuốn tiểu sử có thể hữu ích ở đây, nhưng giúp học sinh tạo ra lý lịch của riêng mình thậm chí còn tốt hơn vì nó giúp chúng định hình chủ đề qua một lăng kính phù hợp và khiến chúng thích thú.

Ví dụ: thay vì đọc một cuốn tiểu sử bóng bẩy cung cấp cái nhìn tổng quan về cuộc đời, nơi họ sinh ra và lớn lên, và có thể xác định những thử thách mà người đó phải vượt qua, thay vào đó, học sinh có thể tìm hiểu một người nào đó – một trong những ‘vĩ nhân’ – người tiêu biểu cho những đặc điểm, bối cảnh hoặc đức tính cụ thể có ảnh hưởng đến học sinh.

Có thể cầu thủ bóng rổ nhà nghề Michael Jordan không ‘gây tiếng vang’ với một sinh viên hiện đại vốn chưa bao giờ có cơ hội chứng kiến trận bóng rổ tuyệt vời ở thời kỳ đỉnh cao của ông, nhưng việc xem xét cầu thủ bóng rổ Jordan qua lăng kính của sự hy sinh từ bỏ – việc ông bị chấn thương ngón tay không thể nắm được quả bóng trong tay nữa, hoặc việc ông giải nghệ khi đang ở đỉnh cao tài năng của mình để theo đuổi sự nghiệp bóng chày sau cái chết của cha mình – thì chân thực hơn và hữu ích hơn. Nó cũng cho phép học sinh học hỏi điều gì đó từ mọi người, cung cấp một phương pháp đánh giá thậm chí ngay cả những cá nhân có khiếm khuyết sâu sắc để rút ra những bài học, rút kinh nghiệm từ những sai lầm, v.v.

Muhammad Ali, John F. Kennedy, Wendell Berry, Lebron James, cha mẹ, hoặc một trong những bậc ông bà của họ. Một người lính, một người nông dân hoặc một nghệ sĩ giải trí. Một nhân vật lịch sử hoặc một nhạc sĩ lừng danh hoặc ít người biết đến. Đây là những kiểu người có sự đáng tin đối với những học sinh nhỏ tuổi.

Việc giúp học sinh xem xét người khác thông qua một số lăng kính nhất định – không che giấu những khiếm khuyết – có thể giúp chúng tạo ra bức tranh đầy đủ hơn về người và ‘thứ’ – mà chúng đang cố gắng trở nên trông như thế nào.

  1. Giúp học sinh ngẫm nghĩ về việc học của chúng

Giúp học sinh ngẫm nghĩ về những gì chúng đã học được, về việc chúng đã phát triển như thế nào, về việc những học sinh khác đang học hỏi và phát triển như thế nào, về việc chúng được kết nối với ai và bằng cách nào, v.v. Bạn có thể bắt đầu với 8 câu hỏi phản hồi để giúp bất kỳ học sinh nào suy nghĩ về việc học của chúng.

Suy ngẫm là điều quan trọng đối với việc học tập vì nhiều lý do, bao gồm cả cách nó có thể giúp soi sáng cho sự phát triển và các cơ hội đối với học sinh mà chúng có thể đã bỏ lỡ, coi thường, hiểu lầm, và không đánh giá cao, v.v.

  1. Cung cấp cho học sinh các nguồn, công cụ, chiến lược,khuôn khổ và tài nguyên học tập

Tôi có thể tiếp tục với một danh sách như thế này, nhưng bài viết của tôi đã dài 1200 từ, vì vậy tôi sẽ kết thúc với danh sách này.

  DA 1.7 – Chương VI: Kiểm tra, bảo dưỡng các tòa nhà, sân bãi và cải thiện cho phù hợp

Bất kể những chủ đề thú vị, những món quà có đèn lấp lánh, sự phụ thuộc lẫn nhau được chia sẻ, những cơ hội có đủ điều kiện, những kiểu mẫu tiểu sử hấp dẫn, v.v. – nếu không có những cách thức và phương tiện cũng như những phương pháp thực hành và ghi chép lại việc học, tiến trình học có thể bị chậm lại.

Cho dù đó là một cuốn sách, một ứng dụng, một đội thể thao, một trò chơi điện tử, tư cách thành viên tổ chức, một chiếc cọ vẽ, một chiếc máy tính xách tay, bàn làm việc, blog, khu vườn, máy may – hoặc thậm chí những thứ ít hữu hình hơn như sự khuyến khích, lịch trình, danh sách những việc cần làm, v.v. ‘hệ sinh thái’ học tập mà chúng ta đã đề cập trước đó có thể thiếu chất xúc tác để duy trì sự phát triển theo thời gian.

  1. Sử dụng sự cố vấn – không chỉ làngười lớn và không chỉ cho ‘nghề nghiệp’

Điều này hơi thừa, nhưng sự khác biệt ở đây là không chỉ cho phép học sinh kết nối với các học sinh khác (như # 2) hoặc ‘tìm hiểu người khác’ (như # 6), thậm chí theo dõi các chuyên gia từ một lĩnh vực cụ thể để có được ‘lời khuyên nghề nghiệp’, mà là để kết nối những con người khác nhau ở các độ tuổi khác nhau và các nhóm xã hội vì những lý do khác nhau để có được những trải nghiệm khác nhau vốn làm phong phú thêm bối cảnh văn hóa và con người của chúng: chúng là ai, chúng được kết nối với ai, và sự kết nối đó đòi hỏi và gợi ý điều gì.

  1. Giúp học sinh tự xác định phẩm cách cá nhân

Nếu không, học sinh có thể được đào tạo để tìm kiếm sự xác nhận bên ngoài trong suốt phần đời còn lại của mình, theo đuổi việc làm thế nào để được khen rằng chúng ‘giỏi’ một thứ gì đó thay vì muốn học hỏi để trở nên ‘giỏi’ những lĩnh vực vì những lý do mạnh mẽ và lâu dài hơn.

Làm thế nào để giúp học sinh học hỏi từ bất cứ điều gì: 8 cách bạn có thể tạo ra những học sinh tự định hướng.

Tác giả: Terry Heick

Nguồn: How To Help Students Learn From Anything: 8 Ways To Help Students Learn More From Others Than They Do From You 

Biên dịch: Hoàng Bá Cao

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *